Τρίτο Πρόγραμμα

                                        

Η δημιουργία μιας ραδιοφωνικής συχνότητας που θα μετέδιδε μόνο κλασική μουσική σύμφωνα με τα πρότυπα του αντίστοιχου προγράμματος του BBC εγκαινιάστηκε στις 19 Σεπτεμβρίου του 1954. Πρώτος διευθυντής του προγράμματος και ιδρυτής του Τρίτου Προγράμματος υπήρξε ο Διονύσιος Ρώμα, άνθρωπος των γραμμάτων και του θεάτρου: «Ξέρουμε πως οι περισσότεροι ακροαταί προτιμούν τις ελαφρές μουσικές εκπομπές και βαριούνται με την κλασική μουσική και τις ομιλίες. Θα είναι λοιπόν ικανοποιημένοι όταν με το Τρίτο Πρόγραμμα θα αποσυμφορηθούν τα άλλα δύο προγράμματα από τις αρκετά βαριές εκπομπές και θα δώσουν περισσότερο χρόνο στις ελαφρές και διασκεδαστικές εκτελέσεις... Ξέρουμε, επίσης, πως στον τόπο μας υπάρχει ένα αρκετά μεγάλο κοινό μορφωμένων και καλλιεργημένων ανθρώπων που δεν μπορούν να υποφέρουν τις ελαφρότητες και διψούν για άφθονη κλασική μουσική, για σοβαρές θεατρικές εκπομπές λογοτεχνία, φιλοσοφία και επιστήμη. Όταν υπάρξει ραδιοφωνικός χώρος για όλα αυτά, όταν καταληφθεί η σημερινή προγραμματική στενότης, τότε θα μπορεί κανείς να ακούει όποτε θέλει αυτό που θέλει και τότε –ίσως μόνο τότε– το γούστο του ενός θα μπορέσει να γίνει και γούστο του άλλου».

Όλα άλλαξαν για το ελληνικό ραδιόφωνο, όταν διευθυντής ανέλαβε ο Μάνος Χατζηδάκης. Είχε ταυτιστεί με την πιο δημιουργική περίοδο του Τρίτου αφού μετά την πτώση της δικτατορίας ανέλαβε τη διεύθυνσή του, αναγεννώντας το από τις στάχτες. είχε επιδιώξει πρόσβαση στα υψηλά κλιμάκια της ελληνικής ραδιοφωνίας επειδή οραματιζόταν ούτε λίγο ούτε πολύ μια ολιστική πολιτιστική παρέμβαση με γνώμονα την ελεύθερη δημιουργία. Είχε φανταστεί τη συχνότητα του Τρίτου κάτι παραπάνω από μουσικό ραδιόφωνο, ένα φορέα Παιδείας, Τέχνης και Ενημέρωσης, όπως υποτίτλιζε και το όνομα του σταθμού. Για να πραγματοποιήσει τα σχέδιά του συγκέντρωσε ταλαντούχους νέους από διάφορες πόλεις του εξωτερικού και τους έδωσε πλήρη ελευθερία, στελεχώνοντας το Τρίτο Πρόγραμμα της Ελληνικής Ραδιοφωνίας με ένα φυτώριο νέων δημιουργών που πλημμύρισαν τα μικρόφωνα με φρέσκες ιδέες και καλλιτεχνική πνοή, με κλασική μουσική από την εποχή του μπαρόκ μέχρι τις πιο σύγχρονες τάσεις, αλλά και τζαζ, έθνικ, παραδοσιακή, εκπομπές λόγου και τέχνης, λογοτεχνία, θέατρο, ποίηση. Τα στούντιο του Τρίτου Προγράμματος να έχουν μεταμορφωθεί σε καζάνια καλλιτεχνικής δραστηριότητας: μουσικά έργα γράφονταν, θεατρικά έργα σκηνοθετούνταν, δημιουργήθηκε χορωδία (η σημερινή χορωδία της ΕΡΤ), οργανώνονταν συναυλίες, ζωντανές ηχογραφήσεις, φεστιβάλ, μουσικοί και άλλοι διαγωνισμοί, δίνονταν παραγγελίες να πρωτοπαρουσιαστούν έργα, ενώ καθημερινές εκπομπές μουσικής και λόγου γράφονταν το προηγούμενο βράδυ.

Είναι πραγματικά εντυπωσιακή η ευρύτητα με την οποία χρησιμοποιήθηκε το μέσο του ραδιοφώνου εκείνα τα φτωχά σε τεχνολογία χρόνια. Αυτό, όμως, που εντυπωσιάζει ακόμα περισσότερο είναι ότι το Τρίτο κατάφερε να συνδυάσει την τέχνη και την πολιτιστική παραγωγή με την υψηλή ακροαματικότητα. Γιατί όλη αυτή η προσπάθεια, ένας πραγματικός οίστρος δημιουργικότητας μέσα και έξω από τα στούντιο, είχε μεγάλη απήχηση στον κόσμο – κι όχι μόνο στην Αθήνα αλλά σε όλη τη χώρα (ύστερα από επίμονο αίτημα της διεύθυνσης για πανελλήνια εμβέλεια). Εκπομπές όπως η «Λιλιπούπολη» ή τα ίδια τα εβδομαδιαία ραδιοφωνικά «Σχόλια» του Μάνου Χατζιδάκι υπήρξαν πολύ δημοφιλείς, ενώ συχνά πυροδοτούσαν αντιδράσεις εξαιτίας του φιλελεύθερου πνεύματος που τις χαρακτήριζε, που θεωρούνταν –και ήταν για τα δεδομενα της εποχής– προκλητικό. Γιατί εκτός από καλλιτεχνικός ήταν και πολιτικός ο χαρακτήρας του Τρίτου, που φάνταζε σαν κράτος εν κράτει μέσα στα πλαίσια μιας συντηρητικής κρατικής Ραδιοφωνίας, καθώς η απήχησή του στον κόσμο το θωράκιζε από τη λογοκρισία που προσπαθούσαν να του επιβάλουν. Συχνές ήταν οι παρεμβάσεις του υπουργείου για το κομμουνιστικό πνεύμα που είχε «εισβάλει» στο ραδιόφωνο, πολλά τα σημεία τριβής με τη γενική διοίκηση αλλά και τα συνδικαλιστικά όργανα της ΕΡΤ, συχνές και οι επιθέσεις πολιτικών και δημοσιογράφων. Το Τρίτο είχε καταφέρει να ταράξει το κατεστημένο. Κι όλα αυτά απέναντι σε έναν Χατζιδάκι που δεν δεχόταν καμία επέμβαση σε αυτό που ονόμαζε ελεύθερο ραδιόφωνο.

Ένα από τα ‘’σχόλια’’ του Χατζηδάκη:

 Κάπως έτσι, όμως, τα καλύτερα και μοναδικά από μια άποψη εκείνα χρόνια οδηγήθηκαν στο τέλος τους. Η αποχώρηση του Χατζιδάκι από την ελληνική Ραδιοφωνία απασχόλησε για τελευταία φορά τον Τύπο τον Φεβρουάριο του ’82, με τους τίτλους των εφημερίδων να σχολιάζουν με πηχιαίους τίτλους το γεγονός. Ο σπουδαίος αυτός κύκλος της ιστορίας του Τρίτου Προγράμματος, «τα 7 πιο θριαμβευτικά χρόνια της ιστορίας του», είχε κλείσει.

Πηγή:

http://www.athensvoice.gr/article/city-news-voices/news-voices/%CE%B1%CE%BA%CE%BF%CF%8D%CF%84%CE%B5-%CF%84%CF%81%CE%AF%CF%84%CE%BF

Γενικά για το Τρίτο

ΤΟ ΤΡΙΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Το Τρίτο Πρόγραμμα είναι το τρίτο ραδιόφωνο της ΕΡΤ. Ο σταθμός έχει ως κύριο πρόγραμμα εκπομπές επικεντρωμένες στον πολιτισμό και την κλασική μουσική, ενώ γνώρισε σημαντική άνθηση την περίοδο που επικεφαλής του ήταν ο Μάνος Χατζηδάκης.

Βγήκε στον αέρα στις 19 Σεπτεμβρίου 1954, με πρωτοβουλία του συγγραφέα Διονυσίου Ρώμα, δύο χρόνια μετά την ίδρυση του Δευτέρου Προγράμματος. Ο σταθμός τότε βγήκε από έναν παρατημένο πομπό μεσαίων κυμάτων, και εκπέμποντας ολιγόωρο πρόγραμμα.

Η ουσιαστική ιστορία του όμως, ξεκίνησε από την Μεταπολίτευση και μετά, όταν τα ηνία του ανέλαβε ο μεγάλος συνθέτης, Μάνος Χατζιδάκις. Με πρόγραμμα που κέντριζε το ενδιαφέρον από άτομα όλων των ηλικιών, ακόμα και των παιδιών, με χαρακτηριστική εκπομπή το Εδώ Λιλιπούπολη η δημοτικότητα του Τρίτου Προγράμματος εκτοξεύθηκε κατακόρυφα.

Σε ένα περιβάλλον όπου το κοινό κατακλύζεται από «εύπεπτα» πολιτιστικά προϊόντα (ποπ μουσική, σαπουνόπερες, σήριαλ ελληνικά, τούρκικα κτλ - όλα  αθλίας αισθητικής) το «τρίτο πρόγραμμα» είναι μια «όαση» και αποτελεί ένα ισχυρό αντιστάθμισμα σε όλα τα παραπάνω. Είναι χαρακτηριστική περίπτωση δημόσιου ραδιοφωνικού μέσου το οποίο υφίσταται με γνώμονα την εξυπηρέτηση του δημοσίου συμφέροντος και πληροί όλα τα κριτήρια που συγκροτούν το  μοντέλο της δημόσιας κοινωνικής υπηρεσίας  με τις Αξίες που περιγράψαμε παραπάνω. Αποτελούσε τον μόνο ραδιοφωνικό σταθμό που μετέδιδε κλασική μουσική.  Είχε υψηλού επιπέδου πρόγραμμα, επιτελούσε αποκλειστικά την επιμορφωτική λειτουργία και δεν μετέδιδε καθόλου διαφημίσεις εξαιρουμένων εκείνων που αφορούσαν πολιτιστικές εκδηλώσεις ή άλλες δράσεις που σχετίζονταν με την έννοια του συλλογικού οφέλους. Αξιοσημείωτο είναι ακόμη ότι το πρόγραμμά του ήταν σχεδιασμένο με τρόπο ώστε όχι απλώς να απευθύνεται, αλλά να προϋποθέτει ένα«ενεργό» ακροατήριο.

Ειδικότερα, το πρόγραμμά του επιχειρούσε μια ευρύτητα πέραν από τον κόσμο της κλασικής μουσικής με τη στενή έννοια του όρου. Περιείχε συμφωνική μουσική, μουσική δωματίου, όπερα, ζωντανές αναμεταδόσεις ή ηχογραφημένες από την EBU, αλλά συγχρόνως  μετέδιδε και άλλα είδη μουσικής όπως  τζαζ, έθνικ καθώς επίσης και ελληνικό τραγούδι με επιλογές έργων από σημαντικούς Έλληνες συνθέτες και μακριά από την άθλια αισθητική της play list. Άξιο αναφοράς είναι ακόμη ότι  μετέδιδε  θέατρο μέσω ραδιοφώνου με ιστορικές ηχογραφήσεις όπου συχνά πρωταγωνιστούσαν προσωπικότητες που δεν είναι κοντά μας πλέον. Πολύ αξιόλογες  ήταν  και οι εκπομπές λόγου, οι οποίες  δεν αφορούσαν μόνο  τη  μουσική, ή  την τέχνη  αλλά και την επιστήμη, ενώ φιλοξενούνταν και συνεντεύξεις προσωπικοτήτων.

Συχνά στο «τρίτο» ασκούνταν κριτική – νομίζουμε όχι πάντα καλοπροαίρετη. Άλλοτε για «λάθη» από ραδιοφώνου, άλλοτε αναφορικά με το αν θα έπρεπε να υφίσταται το «άνοιγμα» σε άλλα είδη (τζαζ, έθνικ, ελληνικό τραγούδι κτλ) δεδομένου ότι εκείνα είχαν την ευκαιρία οι ακροατές να τα αναζητήσουν  σε άλλους σταθμούς (ΕΡΑ2, COSMOS, αλλά και σε κάποιους ιδιωτικούς) και άλλοτε ζητώντας περαιτέρω διεύρυνση και ριζικές αλλαγές. 

Ασχολούμενο με την κλασική μουσική και διάφορες πολιτιστικές δραστηριότητες, το Τρίτο Πρόγραμμα, είναι το μοναδικό ραδιόφωνο του είδους στην Ελλάδα, έχοντας πιστό κοινό.

Ύστερα από το προσωρινό κλείσιμο της ΕΡΤ στις 11 Ιουνίου 2013 το Τρίτο Πρόγραμμα, εξέπεμπε 4 ώρες το 24ωρο στην ενιαία ΕΡΑ, ενώ από τις 25 Σεπτεμβρίου του ίδιου έτους εξέπεμψε και μέσω της ΕΡΤ Open. Στις 10 Μαρτίου 2014, το Τρίτο Πρόγραμμα επαναλειτούργησε από την τότε Δημόσια Ραδιοφωνία, ενώ από τις 4 Μαΐου επαναλειρούργησε από τη ΝΕΡΙΤ. Ύστερα από την επαναλειτουργία της ΕΡΤ στις 11 Ιουνίου 2015, ο σταθμός επανεντάχθηκε στην ΕΡΑ και σταμάτησε η μετάδοσή του από την ΕΡΤ Open.

Πηγές: http://www.tar.gr/content/content.php?id=4446

https://www.el.wikipedia.org/wiki/Τρίτο_Πρόγραμμα

Η σχέση σας με το Ραδιόφωνο.

Στα πλαίσια του προγράμματος "Ελληνικό Ραδιόφωνο-Πορεία στο Χρόνο" οι μαθητές της Β' Λυκείου του Μουσικού Σχολειού Ξάνθης δημιούργησαν δύο ερωτηματολόγια για να έχουν μια εικόνα του ατόμου με το ραδιόφωνο.

• Για άτομα κάτω των 25
• Για άτομα άνω των 25

Εδώ Λιλιπούπολη!

Το «Εδώ Λιλιπούπολη» ήταν μια παιδική ραδιοφωνική σειρά που ξεκίνησε το 1976 και διήρκεσε μέχρι το 1980. Η σειρά ακουγόταν στο Τρίτο Πρόγραμμα της ελληνικής Ραδιοφωνίας το οποίο ήταν την περίοδο εκείνη υπό τη διεύθυνση του Μάνου Χατζιδάκι.

Το 1975 ο Μάνος Χατζιδάκις ανέλαβε τη διεύθυνση του Τρίτου Προγράμματος της Ελληνικής Ραδιοφωνίας. Ανάμεσα στα σχέδιά του ήταν η δημιουργία μιας παιδικής εκπομπής, τη δημιουργία της οποίας ανέθεσε στη προσωπική του φίλη Ρεγγίνα Καπετανάκη.Η τελευταία, με τη βοήθεια της παιδοψυχολόγου Ελένης Βλάχου, κατασκεύασαν ένα αρχικό πλάνο του κόσμου της «Λιλιπούπολης», τον οποίο οργάνωσαν και παρουσίασαν στον Χατζιδάκι.Η παιδική σειρά ξεκίνησε να εκπέμπεται το 1976. Η εκπομπή, η οποία ήταν καθημερινή, ήταν μουσικά επενδυμένη με τραγούδια ευρηματικότατων στίχων. Η Μαριανίνα Κριεζή ήταν η στιχουργός των τραγουδιών και μια σειρά νέων καλλιτεχνών Δημήτρης Μαραγκόπουλος, Λένα Πλάτωνος, Νίκος Κυπουργός και Νίκος Χριστοδούλου συνέθεταν τις μουσικές, τα οποία τραγουδούσαν οι Σπύρος Σακκάς, Σαβίνα Γιαννάτου, Αντώνης Κοντογεωργίου και Νένα Βενετσάνου.

Αρχικά η σειρά δεν είχε μεγάλη ακροαματικότητα αλλά παρ'όλα τα αιτήματα της δημιουργού ο Χατζιδάκις επέμενε ότι η σειρά ήταν αξιόλογη και ότι έπρεπε να συνεχιστεί.Αργότερα μπήκε στη συγγραφική ομάδα η Άννα Παναγιωτοπούλου η οποία πρόσφερε έναν πιο θεατρικό λόγο στα κείμενα.

 Την περίοδο εκείνη η εκπομπή αρχίζει να ανεβαίνει σε ακροαματικότητα, ενώ το ακροατήριό της άρχισε να διευρύνεται σε διάφορες ηλικιακές κατηγορίες. 

Μικρά και μεγάλα παιδιά λάτρεψαν τον κόσμο της Λιλιπούπολης και τα καμώματα των κατοίκων της. Η Λιλιπούπολη ήταν μια "παιδική" (όχι όμως παιδιάστικη) εκπομπή, καμωμένη "για παιδιά και έξυπνους μεγάλους", η οποία λατρεύτηκε, αλλά και πολεμήθηκε, ίσως επειδή ασκούσε κριτική χωρίς διακρίσεις σε πρόσωπα και θεσμούς. Οι παραλληλισμοί των τόπων δεν είναι τυχαίοι: Ο Νίκος Δήμου σημείωνε στο περιοδικό "Επίκαιρα" το 1979 ότι «το βουνό Λιλιμπάγια θα μπορούσε να είναι ο Όλυμπος, ενώ το Πόρτο Λίλι θα μπορούσε να είναι ο Πειραιάς. ... Τα πρόσωπα έχουν, επίσης, εμφανείς συμβολισμούς: ο Δήμαρχος Χαρχούδας είναι ο πονηρός πολιτικάντης που εξαπατά τους πολίτες του με δήθεν υπηρεσίες που "εξυπηρετούν" τον πολίτη (ενώ στην πραγματικότητα τον απομυζούν), φτιάχνει και ξαναφτιάχνει τη "λεωφόρο Γαλάζιας Πεταλούδας" (εμφανής παραλληλισμός της κατασκευής της Λεωφόρου Συγγρού εκείνη την εποχή)».

Ανάμεσα στους ηθοποιούς που ακούγονταν στην σειρά ήταν οι Βασίλης Μπουγιουκλάκης, Άννα Παναγιωτοπούλου, Σταμάτης Φασουλής, Λευτέρης Βογιατζής, Σαπφώ Νοταρά, Λυδία Κονιόρδου, Αλέκα Παΐζη, Μίρκα Παπακωνσταντίνου, Ράνια Οικονομίδου, Πέπη Οικονομοπούλου, Μίνα Αδαμάκη, Θόδωρος Μπογιατζής, Νίκος Τσιλούνης, Σταύρος Μερμήγκης, Λάμπρος Τσάγκας και Μίμης Χρυσομάλλης.

Η σειρά τελικά άντεξε μέχρι το 1980. Από τις εκπομπές 3 χρόνων διασώθηκαν μόνο 74. Στα τέλη της ίδιας χρονιάς κυκλοφόρησε για πρώτη φορά ο δίσκος με τα τραγούδια της. Ερμηνεύουν οι Σπύρος Σακκάς, Αντώνης Κοντογεωργίου, Σαβίνα Γιαννάτου, Λένα Πλάτωνος και Μαριέλλη Σφακιανάκη. Οι συνθέσεις ανήκουν στους Λένα Πλάτωνος, Δημήτρη Μαραγκόπουλο και Νίκο Κυπουργό, σε στίχους Μαριανίνας Κριεζή συνοδευόμενοι από τα μουσικά σύνολα της ΕΡΤ.

 

Πηγες:https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%95%CE%B4%CF%8E_%CE%9B%CE%B9%CE%BB%CE%B9%CF%80%CE%BF%CF%8D%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%B7